Forensische psychiatrie
Forensische psychiatrie is de behandeling en/of verpleging van mensen die een delict hebben gepleegd of hiervan worden verdacht. Het plegen van het delict is mede het gevolg van de aanwezigheid van een psychische stoornis.
De behandeling vindt plaats tijdens of na de uitvoering van de strafoplegging voor het delict, maar kan daarvoor ook in de plaats komen. Essentieel daarbij is de combinatie van beveiliging én behandeling.
De forensische psychiatrie onderscheidt zich van de algemene psychiatrie, doordat er een combinatie is van een zorgvraag en een beveiligingsvraag (vanuit de samenleving).
Daarnaast bestaat er een nauwe en complexe relatie met Justitie.
TBS
De vorm die het meest tot de verbeelding spreekt, is TBS (Ter beschikkingstelling).
Een rechter legt TBS op bij delicten waar meer dan vier jaar voor staat. Ook moet er een duidelijk oorzakelijk verband zijn tussen het delict en de psychiatrische stoornis.
Wanneer iemand TBS opgelegd krijgt, kan het zo zijn dat iemand eerst voor een aantal jaren de gevangenis in gaat om het ’vergeldingselement’ (het strafdeel) van zijn vonnis uit te zitten. Dit noemt men een combinatievonnis. Wanneer de behandelnoodzaak zo groot is kan het ook zijn dat iemand direct naar een Forensisch Psychiatrisch Centrum (FPC; voorheen TBS-kliniek) wordt geplaatst om daar behandeld te worden voor zijn stoornis.
Behandeling kan ook plaatsvinden in Forensisch Psychiatrische Afdelingen (FPA) en -Klinieken (FPK). Deze zijn onderdeel van een reguliere ggz-instelling. Ook binnen de Verslavingszorg vindt forensische behandeling plaats.
Overheveling
Sinds 1 januari 2007 wordt de forensische psychiatrie in strafrechtelijk kader betaald vanuit de begroting van het ministerie van Veiligheid en Justitie. Voorheen werd dit betaald uit de AWBZ. Met de overheveling heeft het ministerie van Veiligheid en Justitie een grote rol gekregen binnen dit deel van de ggz. Dit vanwege haar rol als inkoper van forensische zorg in strafrechtelijk kader bij ggz instellingen, maar ook vanuit haar rol als beleidsmaker en vanuit haar rol als indicatiesteller binnen de forensische zorg.
Vanaf 2007 tot heden is en wordt er hard gewerkt aan de inrichting van het nieuwe stelsel forensische zorg. Inkoop-, indicatiestelling-, plaatsing- en bekostigings-systematieken worden uitgewerkt en geïmplementeerd.
Om de wettelijke grondslag voor het nieuwe stelsel forensische zorg te regelen wordt de nieuwe Wet Forensische Zorg opgesteld. Deze wet zal naar verwachting per 1 januari 2012 in werking treden. Tot die tijd is het Interim Besluit forensische zorg van kracht. Om de aansluiting met de reguliere ggz zo goed mogelijk vorm te geven wordt deze wet zoveel mogelijk in samenhang met de eveneens nieuwe Wet Verplichte GGZ behandeld in het politieke wetgevingstraject.